Wat is een IBO-contract?

Je ziet een vacature die je interessant vindt. Maar dan staat er plots: “opstart via IBO”. Maar wat betekent het eigenlijk? Is dat een echt contract? Verdien je dan loon? Is dat voordelig of net niet? En waarom gebruiken zoveel bedrijven dat ineens?

Waar staat IBO voor?

IBO betekent: Individuele Beroepsopleiding.

Dat is een systeem van de VDAB waarbij je een job al doende leert op de werkvloer en het idee is simpel:

een bedrijf neemt je nog niet meteen “volwaardig” in dienst, maar leidt je eerst enkele maanden op terwijl je meewerkt in het bedrijf.Dat gebeurt meestal omdat:

• je nog geen ervaring hebt

• je van sector verandert

• het bedrijf je specifieke dingen wil aanleren

• ze moeilijk iemand vinden voor de job

Een IBO duurt meestal tussen 1 en 6 maanden. Als alles goed verloopt, krijg je daarna normaal een arbeidsovereenkomst.

Ben je tijdens een IBO echt werknemer?

Niet volledig en dat is iets wat velen pas achteraf beseffen.

Tijdens een IBO:

• blijf je officieel werkzoekende

• krijg je meestal geen klassiek loon

• bouw je bepaalde werknemersrechten niet op zoals bij een normaal contract

Je krijgt wél een combinatie van:

• een uitkering (als je daar recht op hebt)

• een IBO-premie van het bedrijf

• soms extra vergoedingen zoals vervoerskosten

Daardoor lijkt het soms alsof je “werkt voor minder geld”. Zeker vergeleken met collega’s die dezelfde job doen onder een normaal contract.

Waarom gebruiken bedrijven een IBO?

Voor werkgevers is een IBO interessant omdat ze iemand kunnen opleiden op maat van hun bedrijf.

Tijdens de opleiding:

• betalen ze geen klassiek loon

• betalen ze minder kosten dan bij een gewone werknemer

• krijgen ze ondersteuning van VDAB

Voor sommige bedrijven is dit een eerlijke manier om iemand zonder ervaring een kans te geven. Maar anderen durven ook misbruik te maken van dit systeem en zien dit als een manier om een goedkope werkkracht in dienst te nemen.

Daarom is het slim om goed te kijken:

• leer je echt nieuwe vaardigheden?

• krijg je voldoende begeleiding?

• is er een duidelijk opleidingsplan?

• lijkt er een echte kans op een job nadien?

Wat zijn de voordelen van een IBO?

Een IBO kan wél echt nuttig zijn. Zeker als je moeilijk aan werk geraakt zonder ervaring of je een eerste stap wil zetten in een nieuwe sector.

Je leert namelijk:

• op de werkvloer

• in een echte jobomgeving

• met begeleiding

Zoals eerder gezegd, krijgen velen na hun IBO effectief een contract. Voor iemand zonder ervaring kan dat dus een manier zijn om sneller ergens binnen te geraken.

MAAR! Er zijn ook nadelen waar weinig mensen over praten

Tijdens een IBO bouw je namelijk niet dezelfde rechten op als bij een gewone job. Afhankelijk van je situatie betekent dat bijvoorbeeld:

• minder/geen opbouw van vakantiedagen

• geen eindejaarspremie

• geen opbouw van pensioen

• geen klassiek werknemersloon

Daardoor voelen sommigen zich achteraf wat teleurgesteld, zeker als ze eigenlijk al genoeg ervaring hadden voor een normaal contract of als je reeds het gepaste diploma bezit. Daarom is context belangrijk.

Een IBO kan logisch zijn:

• als je iets volledig nieuw leert

• als je echt begeleiding krijgt

• als je weinig ervaring hebt

Maar als een bedrijf élke nieuwe werknemer via IBO laat starten, mag je jezelf gerust wat extra vragen stellen.

Kan je een IBO weigeren?

Jazeker! Je bent niet verplicht om een IBO te accepteren. Soms is een normaal contract gewoon interessanter. Zeker als:

• je al ervaring hebt

• je de job eigenlijk al kan

• het bedrijf weinig echte opleiding voorziet

Het hangt dus sterk af van:

• jouw situatie

• de sector

• het bedrijf

• wat je op lange termijn wil

Een IBO is niet automatisch goed of slecht, maar het is wel slim om te begrijpen waar je exact voor tekent. Lees de overeenkomst die je zou teken dus steeds aandachtig.

Wat kan jij vandaag doen?

• Vraag altijd hoe lang je IBO duurt
• Vraag na wat de opleiding exact inhoudt.
• Informeer hoeveel je netto zal ontvangen na afloop van de IBO
• Vergelijk met andere vacatures zonder IBO
• Informeer bij de IBO-begeleider welke rechten je wel en niet opbouwt.
• Laat je niet onder druk zetten om "snel te tekenen".

Tip

Een IBO moet voelen als een opleiding en niet als goedkope arbeid vermomd als kans. Als je vooral werkt, maar weinig leert of begeleiding krijgt, is het oké om jezelf af te vragen of dit echt de juiste keuze is en of er geen misbruik wordt gemaakt van het systeem.

Bron: VDAB. Individuele beroepsopleiding (IBO). Geraadpleegd op 10 mei 2026.